Wat is dan informele zorg?

Informele zorg is de verzamelterm voor alle zorg en ondersteuning door mensen die dit niet als hun hoofdberoep uitoefenen in een formele zorginstelling of organisatie. Dit gebeurt vaak, maar niet altijd, vanuit een persoonlijke band: je zorgt voor iemand omdat je familie, partner, vriend of buur bent. Het verschil met formele zorg wordt bepaald door wie het doet, of er voor betaald wordt, en of de zorg plaats vindt vanuit een (zorg)organisatie.

Binnen de informele zorg zijn er verschillende rollen:

• Mantelzorgers: Je zorgt onbetaald en vaak langdurig voor een naaste.
• Vrijwilligers: Je biedt ondersteuning via een (vrijwilligers) organisatie.r
• Informele pgb-zorgverleners: Je zorgt voor iemand en ontvangt hiervoor een betaling uit een Persoonsgebonden Budget.

Wat is een informeel pgb-zorgverlener?

Dit kunnen zorgverleners zijn uit het sociale netwerk van de budgethouder—zoals buren, vrienden of familie, maar het kan ook iemand anders zijn, zolang dit maar geen formele zorgverlener is, en je wordt betaald uit pgb. Belangrijk is dat de informeel pgb-zorgverlener geen BIG-registratie, geen SKJ-registratie of geen KVK-inschrijving heeft.

Een andere rol: Van mantelzorger naar informele pgb-zorgverlener

Wanneer je als mantelzorger betaald wordt uit een PGB, verandert je positie. Je bent dan formeel geen mantelzorger meer (want mantelzorg is onbetaald), maar een informeel pgb-zorgverlener.

Dit is een wezenlijk andere rol met eigen uitdagingen in de relatie. Je combineert namelijk de persoonlijke band met een zakelijke overeenkomst.

• Dubbele pet: Je bent partner, kind of vriend, maar ook 'werknemer'. Je sluit een zorgovereenkomst af met je naaste (de budgethouder).
• Afspraken maken: Het vraagt om heldere afspraken over welke zorg je levert en wanneer, vastgelegd in een contract (zorgovereenkomst).
• Administratie: Je werkt met systemen zoals het PGB Portaal en logt in met jouw persoonlijke DigiD om uren te declareren.

Hoewel je betaald krijgt, gelden er andere regels dan voor formele zorgverleners. Je hebt geen BIG-registratie, geen SKJ-registratie, geen KVK-inschrijving of specifieke diploma's nodig, omdat je werkt vanuit de bestaande persoonlijke relatie. Daar staat tegenover dat je een ander tarief ontvangt (het informele tarief), geen pensioen opbouwt, geen recht hebt op een ww-uitkering en niet doorbetaald krijgt bij ziekte als er een eerste of tweedegraads familierelatie is.

Een informeel pgb-zorgverlener zonder eerste- of tweedegraads familieband bouwt vanaf 2026 wel rechten op voor een ww-uitkering en wordt wel doorbetaald bij ziekte, ook als je minder dan 3 dagen per week werkt.

Let op: Ben je zorgprofessional én eerste of tweedegraads familie van degene voor wie je zorgt? Dan ben je voor het PGB altijd een informeel pgb-zorgverlener. Omdat je zorgt voor een familielid, ontvang je het informele tarief en niet het formele tarief.

PGB of Zorg in Natura: Wat is het verschil?

Om als mantelzorger betaald te kunnen worden voor de zorg voor je naaste, is een Persoonsgebonden Budget (PGB) nodig. In Nederland kun je namelijk kiezen tussen twee vormen van zorglevering: Zorg in Natura (ZIN), een PGB, of een combinatie van die twee, het Modulair Pakket Thuis (MPT). Bij een PGB krijgt de zorgvrager (de budgethouder) zelf een budget toegekend om zorg in te kopen.

• Voordeel: Volledige keuzevrijheid. Jullie bepalen zelf wie de zorg levert (een professional, maar kan dus ook jij als partner, kind of buur zijn), op welke tijden en op welke manier je de zorg ontvangt. Het maakt zorg op maat mogelijk door een vertrouwd persoon. PGB kan bij alle vormen van zorg uit elke wet: ZVW, WLZ, WMO en Jeugdwet.
• Nadeel: Het brengt administratieve taken en verantwoordelijkheden met zich mee en de budgethouder of diens vertegenwoordiger is zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit en aansturing van de zorg.

Hoe werkt het in de praktijk?

Om als informeel pgb-zorgverlener aan de slag te gaan, zijn er een paar praktische zaken van belang: Er moet een contract worden afgesloten tussen jou en de budgethouder of de pgb-beheerder. Voor familieleden gebruik je hiervoor de specifieke 'Zorgovereenkomst met partner of familielid' van de SVB. Je declareert je gewerkte uren via het PGB Portaal. Je mag als partner of familielid maximaal 40 uur per week betaald worden uit het PGB, ook als je in de praktijk meer zorg verleent.

Jij hoeft het niet alleen te doen

Deze dubbele rol kan best pittig zijn. Je moet zakelijk zijn over de zorg, maar bent ook emotioneel betrokken als naaste. Het kan zelfs een driedubbele rol betekenen als je ook nog de pgb-beheerder bent, en/of de wettelijke vertegenwoordiger:

• Informeel pgb-zorgverlener: Je hebt de dagelijkse zorg voor je naaste.
• Pgb-beheerder en/of wettelijk vertegenwoordiger: Je bent verantwoordelijk voor de administratie, contracten en hebt een HR-rol.
• Partner, ouder of familielid: Je bent ook emotioneel betrokken bij het leven en de zorg rondom je kind of partner. Dit geeft soms spanningen in de relatie.

Deze combinatie van zorgen, regelen en beslissen kan erg uitdagend en belastend zijn. Je draagt veel verantwoordelijkheid op verschillende vlakken.

Het grote voordeel is dat jij en je naaste regie houden over de zorg en volledige keuzevrijheid hebben. Jullie bepalen zelf wie de zorg levert—een professional, maar ook jij als partner, kind of buur—op welke tijden en op welke manier. Zo maak je zorg op maat mogelijk door een vertrouwd persoon.

Zoek je hier hulp en advies bij? NabijKracht is er speciaal voor jou. Wij bieden informatie, advies en wijzen de weg naar ondersteuning in Emmen en omgeving. Heb je vragen over de regels rondom PGB, de administratie of zoek je gewoon een luisterend oor? Wij denken met je mee. Of je nu betaald of onbetaald mantelzorgt: je sta er niet alleen voor!